تیم مجله ایرانکو
پاکستان برای مواد غذایی ایران یک بازار یکدست نیست؛ برخی گروه‌ها مانند خرما، پسته، سیب، کشمش، گوجه‌فرنگی تازه، دانه‌های ادویه و رب گوجه‌فرنگی سابقه تجاری قابل‌توجهی دارند. این راهنما مزیت‌های واقعی، الزامات فنی، تعرفه‌ها، بسته‌بندی، حمل و نکات ثبت سفارش را از دید خریدار بررسی می‌کند.
راهنمای صادرات · پاکستان · مواد غذایی
صادرات مواد غذایی ایران به پاکستان؛ فرصت‌های تجاری و محصولات دارای مزیت
تحلیل محصولات ایرانی دارای جریان تجاری واقعی در پاکستان، الزامات قرنطینه و برچسب، کدهای تعرفه، هزینه ورود، مسیرهای زمینی و معیارهای انتخاب برای واردکنندگان حرفه‌ای
مقدمه
پاکستان برای مواد غذایی ایران بازار یکدست نیست؛ خرما، پسته، سیب، کشمش، گوجه‌فرنگی تازه، دانه‌های ادویه و رب گوجه‌فرنگی سابقه تجاری قابل‌توجه دارند، در حالی که موفقیت سایر کالاها به فصل، قیمت و مقررات ورود وابسته است.
جمعیت پاکستان بیش از ۲۴۱ میلیون نفر است و کشور خود تولیدکننده بزرگ محصولات کشاورزی است؛ بنابراین بزرگی جمعیت به‌تنهایی تضمین بازار برای هر کالای ایرانی نیست. در ۲۰۲۵، واردات میوه و خشکبار از ایران حدود ۵۹٫۵۳ میلیون دلار، سبزیجات و ریشه‌های خوراکی حدود ۲۹٫۰۳ میلیون دلار و گروه قهوه، چای و ادویه بیش از ۱۲٫۵ میلیون دلار ثبت شده است.
تجارت دو کشور تحت موافقت‌نامه تجارت ترجیحی از ۲۰۰۶ انجام می‌شود، اما پوشش آن محدود است و همه مواد غذایی به‌طور خودکار تعرفه ترجیحی ندارند. برای صادرکننده، انتخاب محصول، کد تعرفه، قرنطینه، مشخصات کیفی، بسته‌بندی و مسیر زمینی تعیین‌کننده است؛ برای واردکننده پاکستانی نیز مقایسه پیشنهادها بدون این جزئیات می‌تواند به اختلاف کیفیت یا هزینه پیش‌بینی‌نشده در گمرک منجر شود.
۱. چرا پاکستان برای برخی مواد غذایی ایران بازار عملی است؟
مزیت را در سه سطح ببینید: محصول (جریان واردات ثبت‌شده)، جغرافیا (مرز زمینی و گذرگاه‌های تفتان–میرجاوه و گبد–ریمدان؛ گبد نزدیک گوادر و در چارچوب TIR شناخته شده است) و زمان (فرصت فصلی در میوه و سبزی تازه).
بازار بالفعل محصولی است که واردکننده فعال و کانال توزیع شناخته‌شده دارد — خرما، پسته، کشمش، سیب و برخی سبزی و ادویه. بازار بالقوه ممکن است جذاب به نظر برسد اما شواهد تجارت مستمر ندارد و نیازمند آزمایش بازار و شریک وارداتی است.
۲. کدام مواد غذایی مزیت تجاری واقعی دارند؟
| محصول | نشانه تجارت | ماهیت فرصت |
|---|---|---|
| خرما | ۱۵٫۵۲M$ و بیش از ۶۷M kg در ۲۰۲۴ | بازار تثبیت‌شده؛ حساس به نوع، فصل و بسته‌بندی |
| پسته | ۸٫۸۷M$ از ایران در ۲۰۲۴ | موقعیت قوی ایران در داده واردات |
| کشمش | ~۳٫۴M$ ایران؛ رقیب افغانستان ~۹٫۷۶M$ | فرصت واقعی با رقابت منطقه‌ای |
| سیب تازه | ۷٫۵۳M$ و بیش از ۱۷٫۵M kg در ۲۰۲۴ | تجارت فصلی؛ زنجیره سرد حیاتی |
| گوجه تازه | ~۱۷٫۷۹M$ در ۲۰۲۵ | فصلی؛ حساس به قیمت و سرعت حمل |
| پیاز و گروه مشابه | ~۶٫۸۰M$ در ۲۰۲۵ | وابسته به عرضه و قیمت داخلی |
| دانه‌های ادویه | ~۱۲٫۴۲M$ در ۲۰۲۵ | عمده، بسته‌بندی مجدد و صنعتی |
| رب گوجه (HS 200290) | ~۹۷۶k$ از ایران در ۲۰۲۴ | صنعتی؛ تعرفه و مشخصات فنی |
در خرما نوع، رطوبت و یکنواختی را در قرارداد بنویسید. در پسته «پسته ایرانی» کافی نیست — پوست/مغز، اندازه، آفلاتوکسین و بسته‌بندی را مشخص کنید. در کشمش با افغانستان بر کیفیت، سورت و ثبات تأمین رقابت کنید. در سیب سورتینگ و پیش‌سردسازی تعیین‌کننده ارزش معامله است.
۳. خریدار در پاکستان چه کسی است؟
| گروه | خریداران | شکل معامله |
|---|---|---|
| میوه و سبزی تازه | واردکننده تازه، عمده‌فروش | بار عمده، تحویل سریع، سورت دقیق |
| خرما، کشمش، پسته | واردکننده خشکبار، بسته‌بندی‌کننده | کارتن/کیسه عمده |
| دانه ادویه | آسیاب، صنایع غذایی | کیسه عمده با خلوص مشخص |
| رب گوجه | کارخانه سس، خدمات غذایی | آسپتیک صنعتی یا بسته تجاری |
مرز زمینی امکان سفارش‌های کوچک‌تر را می‌دهد، اما هزینه گمرک، قرنطینه، حمل داخلی پاکستان و ضایعات باید در تصمیم خرید لحاظ شود.
۴. مشخصات فنی و کنترل کیفیت
عباراتی مانند «خرمای صادراتی» یا «پسته درجه یک» برای قرارداد حرفه‌ای کافی نیستند. نمونه تأییدشده باید مرجع قرارداد باشد؛ COA باید به همان بچ قابل ردیابی باشد. برای رب، تعریف Codex (کمتر از ۲۴٪ مواد جامد طبیعی = پوره؛ حداقل ۲۴٪ = رب) با نام تجاری قرارداد هماهنگ شود.
| محصول | سفارش | کنترل کلیدی |
|---|---|---|
| سیب | نوع، اندازه، سفتی، حد عیوب | زنجیره سرد، لهیدگی، باقی‌مانده سموم |
| خرما | نوع، رطوبت، با/بی‌هسته | آفت، مخمر، مواد خارجی |
| پسته | پوست/مغز، اندازه، حد عیوب | آفلاتوکسین، رطوبت، حشرات |
| رب | Brix، نمک، ویسکوزیته | اسیدیته، سلامت بسته آسپتیک |
۵. مقررات ورود
اداره حفاظت نباتات پاکستان (DPP) واردات گیاه و فرآورده‌های مشمول بدون مجوز معتبر را مجاز نمی‌داند. فرایند بخشی از طریق Pakistan Single Window (PSW) انجام می‌شود — مجوز باید پیش از حمل برای همان کالا و مبدأ معتبر باشد.
برای خرده‌فروشی بسته‌بندی‌شده در پنجاب، الزامات برچسب (تاریخ تولید و انقضا، بچ، ارزش غذایی، آلرژن و …) و درج اطلاعات به زبان اردو برای محصول وارداتی اهمیت دارد؛ مقررات استانی را بدون بررسی به کل کشور تعمیم ندهید. استانداردهای PS CXS 1-2021 (برچسب)، PS CXS 193-2021 و PS CX-MRL-2-2021 بسته به گروه غذایی اهمیت دارند.
۶. کد تعرفه و هزینه ورود
موافقت‌نامه ترجیحی از ۲۰۰۶ فقط بخشی از خطوط تعرفه را پوشش می‌دهد (~۱۸٪ خطوط). برای هر محموله: کد PCT صحیح، نرخ‌های جاری CD/ACD/RD/ST/IT و امکان ترجیح با قواعد مبدأ را جداگانه بررسی کنید.
| کالا | PCT | CD | ST | IT |
|---|---|---|---|---|
| سیب تازه | 080810000000 | 20% | 25% | 12% |
| خرمای تازه | 080410100000 | 20% | 25% | 12% |
| گوجه تازه | 070200000000 | 0 | 18% | 12% |
| دانه گشنیز | 090921000000 | 0 | 18% | 12% |
| رب گوجه | 200290100000 | 20% | 18% | 12% |
جمع ساده درصدها معادل هزینه واقعی نیست. پسته در ساختار جاری پاکستان در 080251/080252 تفکیک می‌شود — کد آماری قدیمی HS 080250 را مستقیماً در اسناد جدید کپی نکنید.
۷. بسته‌بندی و حمل
مسیر تفتان–میرجاوه برای بارهای مرکز و شرق ایران به کویته مهم است. گبد–ریمدان (~۸۷ km از گوادر، N-10) برای جنوب بلوچستان و TIR مناسب است. انتخاب مسیر باید بر اساس مبدأ تولید، مقصد، نوع محصول و هزینه حمل داخلی باشد — نه فقط کوتاه‌ترین فاصله روی نقشه.
سیب: کارتن تهویه‌دار و زنجیره سرد. خرمای نرم: بسته داخلی بهداشتی در کارتن مقاوم. خشکبار و ادویه: مانع رطوبت. رب صنعتی: کیسه آسپتیک در درام.
۸. رقبا و منطق قیمت
قیمت صادراتی = قیمت مبدأ + سورت + بسته‌بندی + حمل تا مرز + ترخیص + تعرفه و مالیات + حمل داخلی پاکستان + ضایعات. خرما با عراق و تولید داخلی؛ کشمش با افغانستان و چین؛ پسته با آمریکا؛ رب با چین. یک «مبنای مقایسه واحد» برای همه فروشندگان بسازید.
۹. قرارداد، پرداخت و تهاتر
پاکستان سازوکار تجارت پایاپای بنگاه‌به‌بنگاه با ایران را عملیاتی کرده است (اصلاحات اکتبر ۲۰۲۵). شرکت واجد شرایط باید در فهرست مالیات‌دهندگان فعال، عضو PSW و با قرارداد ثبت‌شده در WeBOC باشد. قرارداد باید مشخصات، نمونه‌برداری، Incoterms، پرداخت و رسیدگی به اختلاف را صریح کند.
۱۰. چک‌لیست واردکننده (۱۷ مورد)
- کد PCT دقیق — نام تجاری برای تعرفه کافی نیست.
- بررسی مشمولیت ترجیح تجاری همان کد.
- طبقه کیفی مکتوب (نه فقط نام عمومی).
- پارامترهای قابل اندازه‌گیری: رطوبت، Brix، عیوب.
- نمونه تأییدشده با شماره مرجع در قرارداد.
- آزمون‌های از پیش تعیین‌شده (آفلاتوکسین، MRL و …).
- مجوز واردات و قرنطینه پیش از بارگیری.
- وزن خالص و شکل بسته‌بندی.
- الزامات برچسب مقصد (مثلاً پنجاب).
- ظرفیت واقعی تأمین‌کننده برای محموله‌های بعدی.
- پنجره ارسال — حیاتی برای تازه.
- انتخاب مسیر مرزی قبل از قرارداد حمل.
- هزینه نهایی واردات، نه فقط قیمت فروشنده.
- روش پرداخت یا تهاتر روشن قبل از تولید نهایی.
- معیار رد/قبول محموله در قرارداد.
- تطبیق اسناد هر بچ با محموله.
- روش نمونه‌برداری و مرجع آزمایش برای اختلاف کیفی.
۱۱–۱۲. درخواست قیمت و مسیر تأمین
درخواست حرفه‌ای باید نوع محصول، فرآوری، گرید، اندازه، آزمون‌ها، بسته، حجم، شهر/مرز مقصد، Incoterms و پرداخت را مشخص کند. ایرانکو امکان ثبت درخواست خرید با همان مشخصات را فراهم می‌کند تا گزینه‌های تأمین بر مبنای معیارهای واقعی خریدار بررسی شوند.
جمع‌بندی
صادرات به پاکستان بیشترین توجیه را دارد وقتی انتخاب محصول بر پایه داده تجارت باشد. تصمیم حرفه‌ای باید PCT، ترجیح تعرفه، مجوز قرنطینه، نمونه، آزمون، برچسب، مسیر مرزی و هزینه تحویل‌شده را هم‌زمان ببیند — نه فقط قیمت هر کیلو.
پرسش‌های متداول
کدام مواد غذایی بیشترین مزیت را دارند؟
خرما، پسته، سیب، کشمش، گوجه تازه، پیاز، ادویه و فرآورده گوجه — با ماهیت متفاوت (تثبیت‌شده در برابر فصلی).
آیا همه کالاها تعرفه ترجیحی دارند؟
خیر. برای هر کد PCT فهرست امتیازات و قواعد مبدأ را جداگانه کنترل کنید.
مدارک گیاهی چیست؟
مجوز DPP، گواهی بهداشت گیاهی، فاکتور، packing list، سند حمل و اظهارنامه؛ بازرسی یا نمونه‌برداری ممکن است.
تهاتر امکان‌پذیر است؟
بله، از طریق سازوکار رسمی بنگاه‌به‌بنگاه با ثبت در WeBOC و شرایط PSW.
بهترین مسیر زمینی؟
بسته به مبدأ و مقصد: تفتان–میرجاوه یا گبد–ریمدان؛ برای فسادپذیر زنجیره سرد و زمان ترخیص مهم‌تر از فاصله است.
برچسب‌ها
محصولات معرفی‌شده در این مطلب
کشمش بدون دانه آفتابی گلستان مقدار ۴۵۰ گرم
کشمش آفتابی اعلا و دستچین گلستان بدون دانه و کاملاً طبیعی، سرشار از آنتی‌اکسیدان و مناسب مصرف آجیلی و پخت و پز.
مشاهده محصول
خرما بم مضافتی صادراتی ارگانیک
خرمای مضافتی ممتاز و ۱۰۰٪ ارگانیک نخلستان‌های بم با بافت نرم، شیره طبیعی، رنگ مشکی براق و رطوبت کنترل‌شده در بسته‌بندی کریستالی و کارتنی صادراتی.
مشاهده محصول
پسته اکبری ممتاز دستچین صادراتی
پسته اکبری اعلا و فوق‌کشیده دستچین‌شده؛ خندان طبیعی با انس پایین، عاری از آفلاتوکسین و مناسب صادرات تجاری لوکس.
مشاهده محصول
کنسرو رب گوجه فرنگی سدکیس ۱۶ کیلوگرمی کامروز
رب گوجه فرنگی فله‌ای صنعتی در حلب فلزی سنگین ۱۶ کیلوگرمی، مناسب صنایع کنسرو، سس و آشپزخانه‌های صنعتی بزرگ.
مشاهده محصول
زعفران سوپر نگین صادراتی ظرف کریستال نایسود
زعفران صادراتی سوپر نگین قائنات با کلاله‌های کشیده و تمام‌سرخ در ظرف کریستالی فودگرید ضدضربه با پلمپ هوابند
مشاهده محصول
زرشک قائنات پفکی ارگانیک صادراتی
زرشک پفکی ۱۰۰٪ ارگانیک دستچین منطقه قائنات با رطوبت استاندارد، رنگ سرخ یاقوتی و بسته‌بندی صادراتی فاقد ضایعات.
مشاهده محصول
سیب ارومیه ارگانیک ممتاز صادراتی
سیب ارومیه ارگانیک دستچین، کاملاً طبیعی و آبدار، با کالیبر درشت صادراتی و بافت متراکم مناسب برای نگهداری طولانی در زنجیره سرد.
مشاهده محصول
سیب اشنویه ارگانیک دستچین صادراتی
سیب اشنویه ارگانیک صادراتی، محصول باغات کوهستانی با عطر و طعم فوق‌العاده، بریکس بالا، بافت متراکم و ماندگاری استثنایی در انبارش.
مشاهده محصول
عدس کوهدشت سبز اعلا بوجاری شده صادراتی
عدس سبز مرغوب دیم‌زارهای کوهدشت، فرآوری‌شده با دستگاه‌های مدرن بوجاری، بافت منسجم و طعم اصیل، ایده‌آل برای صادرات عمده به بازارهای منطقه و صنایع بسته‌بندی.
مشاهده محصول
کیوی نشتارود اسلایس منجمد IQF ارگانیک صادراتی
اسلایس کیوی منجمد ارگانیک باغات ساحلی نشتارود و رامسر؛ فرآوری با فناوری انجماد سریع تک‌به‌تک (IQF)، بدون قند افزوده و ایده‌آل برای صنایع بستنی، لبنیات و بازارهای صادراتی.
مشاهده محصولبرندهای مرتبط
پسته فلات
آجیل، خشکبار و خرما
گلستان
چای، قهوه، دمنوش و نوشیدنی گرم
برنج، غلات و حبوبات
ادویه، نمک، سس و طعم‌دهنده
آجیل، خشکبار و خرما
کاله
شیر، ماست، پنیر و لبنیات
بستنی و دسرهای منجمد
کامروز
برنج، غلات و حبوبات
رب، پوره و مواد پایه آشپزی
کنسرو، ترشی، کمپوت و محصولات شیشه‌ای
ادویه، نمک، سس و طعم‌دهنده
کارخانه‌های معرفی‌شده
شرکت فرآوری و بازرگانی پسته فلات
رفسنجان
آجیل، خشکبار و خرما
تأییدشده
شرکت گلستان
تهران
چای، قهوه، دمنوش و نوشیدنی گرم
برنج، غلات و حبوبات
ادویه، نمک، سس و طعم‌دهنده
آجیل، خشکبار و خرما
تأییدشده
صنایع غذایی کامروز (سالار شیراز)
شیراز
برنج، غلات و حبوبات
رب، پوره و مواد پایه آشپزی
کنسرو، ترشی، کمپوت و محصولات شیشه‌ای
ادویه، نمک، سس و طعم‌دهنده
تأییدشده
گروه صنایع غذایی سولیکو (کاله)
آمل
شیر، ماست، پنیر و لبنیات
صبحانه، اسپرید و تاپینگ دسر
رب، پوره و مواد پایه آشپزی
بستنی و دسرهای منجمد
گوشت و فرآورده‌های گوشتی
شکلات، آب‌نبات و دسرهای آماده
تأییدشده