تیم مجله ایرانکو
قزاقستان برای برخی محصولات غذایی ایران صرفاً یک بازار بالقوه نیست؛ خرما، سیب، خیار، بادمجان و فرآورده‌های میوه و سبزی هم‌اکنون حضور قابل توجهی دارند. این گزارش ظرفیت رقابت، الزامات اوراسیا و لجستیک ورود حرفه‌ای را مرور می‌کند.
گزارش بازار · صادرات · قزاقستان · اوراسیا
صادرات مواد غذایی ایران به قزاقستان؛ فرصت محصولات کشاورزی و صنایع غذایی
از خرما، سیب و سبزیجات گلخانه‌ای تا فرآورده‌های میوه و سبزی؛ تحلیل بازار، الزامات اتحادیه اقتصادی اوراسیا، بسته‌بندی، لجستیک و معیارهای ورود حرفه‌ای
چهار شاخص کلیدی
در سال ۲۰۲۴ کل واردات خرمای قزاقستان حدود ۳۸٫۷۱ میلیون کیلوگرم بود و ایران بیش از ۷۰٪ حجم گزارش‌شده را تأمین کرد. ارقام جدول محصولات بر مبنای تجارت گزارش‌شده ۲۰۲۴ است.
قزاقستان برای صادرکننده ایرانی بازار ساده و یک‌دست نیست: هم تولیدکننده کشاورزی است و هم واردات گسترده از روسیه، چین، ازبکستان، ترکیه و اروپا دارد. نزدیکی جغرافیایی به‌تنهایی مزیت کافی نیست؛ محصولی موفق‌تر است که قیمت رقابتی، کیفیت یکنواخت، بسته‌بندی مناسب، انطباق با مقررات اتحادیه اقتصادی اوراسیا و لجستیک قابل پیش‌بینی داشته باشد.
در سال ۲۰۲۴ قزاقستان نزدیک به ۵۹٫۸ میلیارد دلار کالا وارد کرد. در بخش غذا و کشاورزی ایران در خرما، سیب، خیار، بادمجان، فلفل، برخی مرکبات و فرآورده‌های میوه و سبزی سهم قابل ملاحظه دارد.
موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا از ۱۵ مه ۲۰۲۵ اجرایی شده است. استفاده از تعرفه ترجیحی به طبقه‌بندی صحیح کد کالا و احراز مبدأ ترجیحی وابسته است — صادرکننده باید وضعیت دقیق کد را پیش از قیمت‌گذاری نهایی بررسی کند.
ایرانکو بستر ثبت درخواست خرید با مشخصات فنی دقیق را برای تطبیق تأمین از شبکه تولیدکنندگان ایرانی فراهم می‌کند.
۱. بازار قزاقستان برای مواد غذایی ایرانی
ارزش تجارت متقابل محصولات کشاورزی ایران و قزاقستان در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۲۰٫۱ میلیون دلار بود (+۳۳٫۲٪ نسبت به سال قبل). بخش مهمی شامل صادرات غلات قزاقستان به ایران است و نباید با صادرات غذایی ایران به قزاقستان یکسان دانست.
سه ویژگی مهم: رقابت شدید منطقه‌ای (ازبکستان در میوه و سبزی، چین در طیف گسترده، روسیه در بسته‌بندی‌شده، ترکیه در فرآوری‌شده)، اهمیت فاصله لجستیکی در کالاهای تازه، و عضویت قزاقستان در اتحادیه اقتصادی اوراسیا که مقررات ایمنی و برچسب‌گذاری را در سطح اتحادیه تنظیم می‌کند.
نکته برای صادرکننده
- تفاوت «بازار با حضور واقعی ایران» و «بازار نظری» را در انتخاب محصول لحاظ کنید
- برای تازه‌خوری، زمان عبور مرز و زنجیره سرد را در قیمت تحویل محاسبه کنید
- بسته‌بندی داخلی ایران را بدون تطبیق اوراسیا به مقصد ارسال نکنید
- مزیت تعرفه موافقت‌نامه را فقط پس از تأیید کد و مبدأ در قرارداد لحاظ کنید
۲. کدام محصولات ایرانی ظرفیت رقابت بیشتری دارند؟
| محصول | واردات از ایران ۲۰۲۴ | وضعیت | ارزیابی |
|---|---|---|---|
| خرما | ۲۷٫۵۸M kg؛ $10.49M | سهم بسیار قابل توجه | بازار تثبیت‌شده؛ ارتقای بسته‌بندی |
| سیب تازه | ۲۳٫۵۴M kg؛ $8.77M | رقابت با لهستان و ازبکستان | تأمین فصلی و عمده |
| خیار تازه | ۵٫۹۲M kg؛ $5.50M | ایران از تأمین‌کنندگان اصلی | قوی برای گلخانه |
| بادمجان تازه | ۲٫۷۶M kg؛ $3.04M | تأمین‌کننده غالب ۲۰۲۴ | ثبات کیفیت |
| فلفل تازه | ۳٫۴۷M kg؛ $2.82M | حضور قابل توجه | گلخانه‌ای |
| مرکبات | ۶٫۷۵M kg؛ $3.33M | رقابت با چین و پاکستان | فرصت انتخابی |
| فرآورده میوه/سبزی | ~$12.11M | حضور بالفعل ایران | رشد صنعتی و خرده‌فروشی |
۳. مشخصات فنی که خریدار باید در سفارش تعیین کند
| گروه | پارامترهای سفارش | دلیل اهمیت |
|---|---|---|
| خرما | نوع، اندازه، رطوبت، لهیدگی، وزن بسته | ماندگاری و قیمت |
| سیب | نوع، قطر/وزن، رنگ، سفتی، حد عیوب، کارتن | جلوگیری از اختلاف سورت |
| خیار | طول، قطر، یکنواختی، رنگ، وزن کارتن | بازارپسندی و افت حمل |
| بادمجان | شکل، اندازه، رنگ پوست، سفتی | حساسیت به فشار |
| فلفل | رنگ، سایز، یکنواختی، سلامت دم | خرده‌فروشی |
| پسته | نوع، اندازه، رطوبت، آفلاتوکسین | قیمت و پذیرش ایمنی |
| رب گوجه | بریکس، نمک، رنگ، نوع بسته | کاربرد صنعتی |
۴. الزامات ورود مواد غذایی به قزاقستان (اوراسیا)
TR CU 021/2011 ایمنی مواد غذایی و TR CU 022/2011 برچسب‌گذاری از پایه‌ای‌ترین مقررات هستند. بخش عمده مواد غذایی مشمول ارزیابی انطباق و اظهار انطباق است؛ متقاضی اظهارنامه معمولاً باید شخص حقوقی ثبت‌شده در قلمرو اتحادیه باشد — همکاری با واردکننده حرفه‌ای قزاق از پیش از اولین محموله اهمیت دارد.
علامت EAC پس از تکمیل الزامات انطباق اعمال می‌شود، نه صرفاً به دلیل قصد صادرات. اطلاعات مصرف‌کننده باید به زبان قزاقی و روسی باشد؛ برچسب فارسی یا انگلیسی با اصلاح بعد از ورود ریسک اجرایی دارد.
میوه و سبزی تازه ممکن است علاوه بر مقررات غذایی مشمول کنترل قرنطینه گیاهی و گواهی فیتوسانیتری اتحادیه باشند — وضعیت هر محصول پیش از بارگیری با واردکننده بررسی شود.
۵. اسناد بر اساس گروه کالا
- میوه و سبزی تازه: اسناد تجاری، مبدأ، قرنطینه و فیتوسانیتری
- خشکبار: اسناد تجاری، انطباق، آزمایش، مبدأ
- غذای بسته‌بندی‌شده: اظهارنامه انطباق، برچسب قزاقی و روسی
- محصول تخصصی: بررسی ثبت دولتی پیش از ورود
- منشأ حیوانی: الزامات دامپزشکی متناسب با کالا
۶. کد تعرفه و موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران–اوراسیا
از ۱۵ مه ۲۰۲۵ موافقت‌نامه تجارت آزاد کامل اجرایی شده است. مزیت تعرفه‌ای فقط با قرارگیری کالا در فهرست، اثبات مبدأ ترجیحی و طبقه‌بندی صحیح قابل استفاده است. کدهای شش‌رقمی رایج شامل 080410 خرما، 080810 سیب، 080250 پسته، 070700 خیار، 070930 بادمجان، 070960 فلفل و 170490 شیرینی بدون کاکائو است — برای اظهار در قزاقستان کد کامل اتحادیه بر اساس فرآوری و بسته‌بندی واقعی تعیین می‌شود.
۷. بسته‌بندی و لجستیک
برای تازه‌خوری، کیفیت هنگام تحویل در انبار واردکننده تعیین‌کننده است: کارتن مقاوم، خشک بودن سطح محصول، یکنواختی سایز، تهویه، پالت‌بندی پایدار و کنترل دما در مسیر. مسیر ایران–ترکمنستان–قزاقستان و حمل دریای خزر برای حجم بالا یا تحویل انعطاف‌پذیر قابل ارزیابی است؛ برای فسادپذیر، عمر تجاری کالا مهم‌تر از نرخ حمل پایین است.
۸. صنایع غذایی؛ فرصت و رقابت
فرآورده‌های میوه و سبزی از ایران در ۲۰۲۴ حدود ۱۲٫۱۱ میلیون دلار واردات داشتند — مزیت وابستگی کمتر به سرعت حمل. در شیرینی بدون کاکائو واردات قزاقستان حدود ۱۳۰ میلیون دلار بود در حالی که سهم ایران حدود ۷۵۴ هزار دلار؛ در شکلات واردات بیش از ۳۷۱ میلیون دلار و سهم ایران حدود ۳۰۲ هزار دلار. بزرگی بازار به معنای ورود آسان برای ایران نیست — برند و توزیع تعیین‌کننده‌اند.
۹. رقبا و مسیرهای حمل
| گروه | رقبای برجسته | وضعیت ایران |
|---|---|---|
| خرما | شمال آفریقا، عربستان | حضور بسیار قوی |
| سیب | لهستان، ازبکستان، چین | تأمین‌کننده مهم |
| خیار | چین، ازبکستان، روسیه | موقعیت بسیار مناسب |
| گوجه تازه | ترکمنستان، چین | سهم محدودتر |
| پسته | آمریکا، ترکیه | جایگاه مهم |
| شیرینی/شکلات | روسیه، ترکیه، چین | سهم کوچک |
۱۰. قیمت تحویل‌شده؛ عوامل مقایسه
واردکننده حرفه‌ای قیمت کالا، سورت، بسته‌بندی، آزمایش، حمل داخلی ایران، ترانزیت، بیمه، هزینه مرزی، تعرفه، افت وزنی یا فساد و انبار و توزیع را با هم می‌سنجد. کالای ارزان‌تر در مبدأ ممکن است به دلیل افت یا بسته‌بندی ضعیف در قزاقستان گران‌تر تمام شود.
۱۱. عوامل اصلی قیمت واقعی خرید
| عامل | اثر بر قیمت نهایی |
|---|---|
| سورت و بسته‌بندی | قیمت پایه قابل فروش |
| آزمایش و انطباق | هزینه مستقیم ورود |
| مسیر و زنجیره سرد | افت و ریسک فساد |
| تعرفه و مبدأ ترجیحی | موافقت‌نامه ۲۰۲۵ |
| انبار و توزیع در قزاقستان | قیمت تحویل نهایی |
چک‌لیست واردکننده پیش از ثبت سفارش (۱۸ مورد)
- نوع دقیق محصول — نام عمومی کافی نیست
- گرید تجاری به معیار قابل اندازه‌گیری
- نمونه نماینده از همان نوع و فصل
- روش نمونه‌برداری محموله در قرارداد
- آزمایش‌های پیش از بارگیری
- کد تعرفه کامل با واردکننده قزاق
- امکان تعرفه ترجیحی موافقت‌نامه ایران–اوراسیا
- نوع گواهی مبدأ
- تأیید برچسب قزاقی و روسی پیش از چاپ
- مسئول اظهارنامه انطباق در قزاقستان
- فیتوسانیتری و قرنطینه برای تازه‌خوری
- وزن خالص بسته و تلرانس
- مشخصات کارتن مادر و پالت
- شرایط حمل و زنجیره سرد
- Incoterms صریح
- روش رسیدگی خسارت و مهلت ادعا
- ظرفیت تأمین برای سفارش تکرارشونده
- محموله آزمایشی تجاری در صورت امکان
۱۲. اطلاعات درخواست قیمت
- نام و نوع محصول، گرید، اندازه یا وزن
- رطوبت یا بریکس در صورت ارتباط
- مقدار، وزن بسته، نوع بسته‌بندی
- برند، زبان برچسب، آزمایش‌ها
- شهر تحویل در قزاقستان و روش حمل
- Incoterms، زمان‌بندی، سفارش آزمایشی یا دوره‌ای
تأمین مواد غذایی ایرانی بر اساس مشخصات خریدار
در خرید بین‌المللی، تفاوت دو پیشنهاد فقط قیمت هر تن نیست. ایرانکو به خریداران قزاق امکان می‌دهد درخواست خرید را با محصول، کیفیت، بسته‌بندی، حجم و مقصد ثبت کنند تا گزینه‌های تأمین بر مبنای معیارهای واقعی بررسی شوند.
جمع‌بندی
بیشترین شانس موفقیت در گروه‌هایی است که سابقه تقاضا، مزیت تأمین ایران و امکان حفظ کیفیت تا مقصد هم‌زمان برقرار باشد — خرما، سیب و سبزیجات گلخانه‌ای نمونه‌های روشن هستند.
گوجه تازه، مرکبات و هندوانه باید انتخابی باشند؛ در شیرینی و شکلات بزرگی بازار را با سهولت ورود اشتباه نگیرید.
پس از موافقت‌نامه تجارت آزاد، کد تعرفه، مبدأ ترجیحی، TR CU 021/2011، برچسب قزاقی–روسی و قرنطینه باید از طراحی معامله لحاظ شوند. مسیر حرفه‌ای از انتخاب محصول درست برای بخش درست بازار شروع می‌شود.
FAQ
آیا قزاقستان بازار مناسبی برای مواد غذایی ایران است؟
برای همه محصولات یکسان نیست؛ ایران در خرما، سیب، خیار، بادمجان، فلفل و برخی فرآورده‌ها حضور واقعی دارد. تصمیم باید محصول‌محور باشد.
کدام محصول بیشترین جایگاه را دارد؟
خرما — حدود ۲۷٫۶ میلیون کیلوگرم از ۳۸٫۷ میلیون کیلوگرم واردات خرمای قزاقستان در ۲۰۲۴ از ایران بود.
آیا تعرفه صفر خودکار است؟
خیر. از ۱۵ مه ۲۰۲۵ موافقت‌نامه اجرایی است اما هر محصول بر اساس کد کامل، جدول تعهدات و شرایط مبدأ بررسی می‌شود.
برچسب باید به چه زبانی باشد؟
قزاقی و روسی برای اطلاعات مصرف‌کننده؛ الزامات TR CU 022/2011.
آیا فیتوسانیتری برای تازه‌خوری لازم است؟
برای کالاهای مشمول کنترل قرنطینه‌ای اتحادیه — وضعیت هر محصول پیش از بسته‌بندی با واردکننده هماهنگ شود.
برای سیب چه در قرارداد ثبت شود؟
نوع، محدوده اندازه یا وزن، رنگ، سفتی، حد عیوب، کارتن، حمل و معیار پذیرش — نه عبارت کلی «درجه یک».
چرا قیمت درب کارخانه کافی نیست؟
واردکننده هزینه تحویل واقعی را می‌پردازد: حمل، ترانزیت، مرز، افت، انبار و توزیع.
چگونه از ایران برای قزاقستان تأمین کنیم؟
مشخصات محصول، گرید، حجم و مقصد را تعریف کنید؛ می‌توانید درخواست را در ایرانکو ثبت کنید.
برچسب‌ها
محصولات معرفی‌شده در این مطلب
کشمش بدون دانه آفتابی گلستان مقدار ۴۵۰ گرم
کشمش آفتابی اعلا و دستچین گلستان بدون دانه و کاملاً طبیعی، سرشار از آنتی‌اکسیدان و مناسب مصرف آجیلی و پخت و پز.
مشاهده محصول
خرما بم مضافتی صادراتی ارگانیک
خرمای مضافتی ممتاز و ۱۰۰٪ ارگانیک نخلستان‌های بم با بافت نرم، شیره طبیعی، رنگ مشکی براق و رطوبت کنترل‌شده در بسته‌بندی کریستالی و کارتنی صادراتی.
مشاهده محصول
پسته اکبری ممتاز دستچین صادراتی
پسته اکبری اعلا و فوق‌کشیده دستچین‌شده؛ خندان طبیعی با انس پایین، عاری از آفلاتوکسین و مناسب صادرات تجاری لوکس.
مشاهده محصول
کنسرو رب گوجه فرنگی سدکیس ۱۶ کیلوگرمی کامروز
رب گوجه فرنگی فله‌ای صنعتی در حلب فلزی سنگین ۱۶ کیلوگرمی، مناسب صنایع کنسرو، سس و آشپزخانه‌های صنعتی بزرگ.
مشاهده محصول
زعفران سوپر نگین صادراتی ظرف کریستال نایسود
زعفران صادراتی سوپر نگین قائنات با کلاله‌های کشیده و تمام‌سرخ در ظرف کریستالی فودگرید ضدضربه با پلمپ هوابند
مشاهده محصول
زرشک قائنات پفکی ارگانیک صادراتی
زرشک پفکی ۱۰۰٪ ارگانیک دستچین منطقه قائنات با رطوبت استاندارد، رنگ سرخ یاقوتی و بسته‌بندی صادراتی فاقد ضایعات.
مشاهده محصول
سیب ارومیه ارگانیک ممتاز صادراتی
سیب ارومیه ارگانیک دستچین، کاملاً طبیعی و آبدار، با کالیبر درشت صادراتی و بافت متراکم مناسب برای نگهداری طولانی در زنجیره سرد.
مشاهده محصول
سیب اشنویه ارگانیک دستچین صادراتی
سیب اشنویه ارگانیک صادراتی، محصول باغات کوهستانی با عطر و طعم فوق‌العاده، بریکس بالا، بافت متراکم و ماندگاری استثنایی در انبارش.
مشاهده محصول
عدس کوهدشت سبز اعلا بوجاری شده صادراتی
عدس سبز مرغوب دیم‌زارهای کوهدشت، فرآوری‌شده با دستگاه‌های مدرن بوجاری، بافت منسجم و طعم اصیل، ایده‌آل برای صادرات عمده به بازارهای منطقه و صنایع بسته‌بندی.
مشاهده محصول
کیوی نشتارود اسلایس منجمد IQF ارگانیک صادراتی
اسلایس کیوی منجمد ارگانیک باغات ساحلی نشتارود و رامسر؛ فرآوری با فناوری انجماد سریع تک‌به‌تک (IQF)، بدون قند افزوده و ایده‌آل برای صنایع بستنی، لبنیات و بازارهای صادراتی.
مشاهده محصولبرندهای مرتبط
پسته فلات
آجیل، خشکبار و خرما
گلستان
چای، قهوه، دمنوش و نوشیدنی گرم
برنج، غلات و حبوبات
ادویه، نمک، سس و طعم‌دهنده
آجیل، خشکبار و خرما
کاله
شیر، ماست، پنیر و لبنیات
بستنی و دسرهای منجمد
کامروز
برنج، غلات و حبوبات
رب، پوره و مواد پایه آشپزی
کنسرو، ترشی، کمپوت و محصولات شیشه‌ای
ادویه، نمک، سس و طعم‌دهنده
کارخانه‌های معرفی‌شده
شرکت فرآوری و بازرگانی پسته فلات
رفسنجان
آجیل، خشکبار و خرما
تأییدشده
شرکت گلستان
تهران
چای، قهوه، دمنوش و نوشیدنی گرم
برنج، غلات و حبوبات
ادویه، نمک، سس و طعم‌دهنده
آجیل، خشکبار و خرما
تأییدشده
صنایع غذایی کامروز (سالار شیراز)
شیراز
برنج، غلات و حبوبات
رب، پوره و مواد پایه آشپزی
کنسرو، ترشی، کمپوت و محصولات شیشه‌ای
ادویه، نمک، سس و طعم‌دهنده
تأییدشده
گروه صنایع غذایی سولیکو (کاله)
آمل
شیر، ماست، پنیر و لبنیات
صبحانه، اسپرید و تاپینگ دسر
رب، پوره و مواد پایه آشپزی
بستنی و دسرهای منجمد
گوشت و فرآورده‌های گوشتی
شکلات، آب‌نبات و دسرهای آماده
تأییدشده